Afet ve Gerçekler

Afet ve Gerçekler

8 Mayıs 2018 Bilgi 0

Yurt genelinde aşırı yağışların anlık oluşması halinde ortaya çıkan tablo sel felaketi haline geliyor. Peki bu felaketler gerçekten önlenebilir mi? Mevcut altyapı sisteminde problemler var mı?

Malesef soruların yanıtları evet. Üniversitelerde okutulan bir ders vardır; akışkanlar mekaniği. Bu altyapı kısmında ise uygulanması gereken kısmı suyun belli bir hızla borular içerisinden akışının sağlanması, aşırı yavaşlama veya hızlanma durumlarına karşı bir proje ile hesaplamaların stabil hale getirilmesi şarttır. Örneğin; 1200mm lik çapa sahip bir yağmursuyu hattı 1:300 eğimle %80 dolulukta çalışırken su hızı 2,96 m/s taşıyabileceği su debisi ise 2871 lt/s olacaktır. Aynı hat 1:50 eğimde %80 dolulukta 7,58m/s hızla 7356 lt/s su taşıyabilir. 1:50 lik eğimden 1:300 lük eğime geçiş yaparsanız eğer hattan gelen 7356lt/s lik debinin ancak 2871 lt/s lik kısmını alabilecek olan hat geri kalan kısmını taşıracaktır. Ardışık ilerleyen sistemlerde eğim kriteri dikkate alınmadan yapılan hatlar var mı? EVET VAR!

Örneği genişletelim, Bir yağmur suyu toplama hattında sokaklarda gördüğünüz ızgaralar vardır. Bu ızgaralar yağışı toplayarak hatta aktarmanızı sağlayacaktır. Şimdi, bu ızgaralardan gelen suyu kontrol bacasına direkt bağladığınızı, bağlantıyı da yüksekten yaptığınızı düşünelim (Gerçekte var) ızgaradan gelen su yüksekten aşağı düşecek, düştüğü noktada hızı sıfırlanacaktır. Sıfır hıza sahip su tekrar harekete geçmek için yer çekimi gücü ile aşağı akışına devam edecektir. Fakat, hızın kesilmesinin yanında mevcut akışı da bozacak, akışın enerjisini de kıracak bir etkiye sahip olacaktır. 1:15 eğimle kontrol bacasına bağlanmış 200mm çaplı bir hat %80 dolulukla 127 lt/s lik bir debiyi taşıyabilir. Enerjisi kırılmış su baca hacmini ne kadar sürede kaplar? Kontrol bacalarının geneli 1200mm çapında, 1,13 m2 lik bir alana sahipler. suyun 1 metre yüksekliğe ulaşması için 127 lt/s lik debi ile hiç çıkış olamaması halinde 8,9 saniye gerekir. Çıkış olması halinde ise bu süre durağanlık, yükseklik farkı ile oluşan basınçla 36 saniye civarına çıkar. farklı senaryolarda bu hesap değişir. Suyu serbest düşü yerine borunun akış yönünde 30 derece açıyla boru içerisine verilmesi durumunda ise enerji kırılması en düşük seviyeye inecektir.

Peki gelelim boruların dönüşlerine, suyun dönüş yapması halinde hızı yavaşlayacaktır. Yavaşlayan su kontrol bacalarını dolduracak, akışı engelleyecektir. Bu dönüş hareketlerinin belli kısıtlarla yapılması, dönüş yüzeylerinin oval şekillerde düzenlenmesi hız düşüşünü azaltır. Peki bu uygulama devam ediyor mu? HAYIR!

Evinizi kanalizasyon hattından gelen pissu ile rezil olduğu oldu mu? Olduysa eğer hız kriteri dikkate alınmadan farklı eğimlerle döşenmiş hatlara evinizin kanalizasyon hattını bağlatmışsınızdır. Yüksek eğimden düşük eğime geçiş yapan bir noktada, yüksek eğimin olduğu yerde hattınız bağlanmışsa, düşük eğimdeki bölümün hız kapasitesi yetersiz olduğu için sizin yüksek hızlı hattınız farklı bir yerden kendine çıkış arayacaktır. Burası sizin eviniz olacak tabiki.

Peki bu türdeki sıkıntıları neden yaşıyoruz? Bu sıkıntıların kaynağı; mühendislik hesaplamalarına dikkat etmeyen, fenni şartları benimseyememiş, işçi, tekniker veya mühendislerin iş başında olmasından kaynaklanıyor. 

İşlerin daha hızlı halledilmesi daha fazla firma kazancı getirir. Bu kazancı artırmak için ise daha cahil insanlar lazım.

Allah sonumuzu hayreyleye…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir